MỘT NGÀY VỀ VĨNH LONG - ĐI QUA NHỮNG MIỀN KÝ ỨC

11/09/2026

Có những chuyến đi, ta trở về với những bức ảnh đẹp, những món ăn ngon hay những khoảnh khắc vui vẻ. Nhưng cũng có những chuyến đi khiến lòng người lắng lại, bởi mỗi bước chân là một lần gặp gỡ lịch sử, gặp gỡ những con người đã sống, chiến đấu và cống hiến cho quê hương, đất nước. Với du khách, một ngày về Vĩnh Long hôm nay là một hành trình như thế - hành trình tìm về Di tích quốc gia đặc biệt Mộ và Khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu, Khu tưởng niệm Nữ Anh hùng Nguyễn Thị Út (Út Tịch) và Khu lưu niệm Nữ tướng Nguyễn Thị Định.

Sau khi các đơn vị hành chính được sắp xếp, những địa danh lịch sử của Bến Tre và Trà Vinh trước đây nay trở thành một phần của tỉnh Vĩnh Long mới. Chính quyền tỉnh hiện giới thiệu các địa chỉ này như những điểm đến quan trọng của hệ thống du lịch văn hóa - lịch sử Vĩnh Long.

Về Lương Hòa, gặp “Cô Ba Định” của xứ Dừa

Buổi sáng, hành trình đưa du khách đến Khu lưu niệm Nữ tướng Nguyễn Thị Định ở Lương Hòa. Khu lưu niệm rộng khoảng 15.000m², có đền thờ, nhà bia, phòng trưng bày, phòng chiếu phim tư liệu và các không gian phục vụ khách tham quan.

Khu lưu niệm Nữ tướng Nguyễn Thị Định được xây dựng khá giản dị với các công trình hết sức trang trọng trong một khuôn viên trồng rất nhiều cây cảnh và cây ăn quả, tạo cảm giác xanh tươi, thoáng mát. Cổng khu di tích được thiết kế theo kiểu dáng cổng tam quan, bước qua khỏi cổng tam quan, bạn sẽ bắt gặp Nhà bia. Nhà bia được xây cất theo lối kiến trúc cổ lâu tứ trụ, mái chồng hai tầng và lợp ngói vảy cá màu gạch tôm. Bên trong Nhà bia, sừng sững ngay ở giữa trung tâm là một khối đá hoa cương được tạc hình con rùa, trên mai đội một tấm bia đá khắc chữ Quốc ngữ ghi chép lại thân thế, cuộc đời và sự nghiệp của vị nữ tướng Nguyễn Thị Định.

Trong khuôn viên khu lưu niệm tuy không có mộ của bà nhưng trước phòng trưng bày hình ảnh, tư liệu, hiện vật minh họa về cuộc đời cũng như sự nghiệp cách mạng của bà khiến chúng tôi nghẹn ngào xúc động và rất đỗi tự hào.

Ấn tượng đầu tiên của du khách là sự xanh mát và yên bình. Mái ngói đỏ thấp thoáng giữa cây xanh khiến không gian vừa trang nghiêm vừa gần gũi. Bước qua cổng, du khách có cảm giác như đang trở về một miền quê Nam Bộ xưa.

Trong đền thờ, hình ảnh Nữ tướng Nguyễn Thị Định - người phụ nữ mà nhân dân trìu mến gọi là Cô Ba Định - tạo cho du khách một cảm giác rất đặc biệt. Bà không hiện lên với vẻ xa cách của một nhân vật lịch sử, mà gần gũi trong hình ảnh người phụ nữ Nam Bộ với áo bà ba, khăn rằn.

Qua những tư liệu được trưng bày, du khách hiểu thêm về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của bà, về phong trào Đồng Khởi và hình ảnh “Đội quân tóc dài”. Khu lưu niệm cũng được xác định là một “địa chỉ đỏ”, có ý nghĩa giáo dục truyền thống yêu nước, đặc biệt đối với thế hệ trẻ.

Điều khiến du khách xúc động nhất là khi nghĩ về sự hy sinh của những người phụ nữ trong chiến tranh. Họ vừa là người mẹ, người vợ, người con trong gia đình, vừa là những chiến sĩ kiên cường. Có những lúc phải rời xa con cái, chấp nhận gian khổ, tù đày và hiểm nguy để đi theo con đường mà mình tin là đúng.

Đứng trong khu lưu niệm, du khách không chỉ nghĩ về chiến tranh. Du khách nghĩ nhiều hơn về hòa bình.

Bởi khi được sống trong những ngày bình yên, con người rất dễ quên rằng sự bình yên hôm nay đã được đánh đổi bằng biết bao năm tháng gian khổ của thế hệ đi trước.

Điểm dừng tiếp theo - nơi lắng nghe tiếng lòng của cụ Đồ Chiểu

Du khách đến với Di tích quốc gia đặc biệt Mộ và Khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu ở xã Ba Tri. Con đường về khu di tích không quá ồn ào. Càng đến gần, không gian càng trở nên yên tĩnh, xanh mát. Du khách có cảm giác như mình đang bước ra khỏi nhịp sống thường ngày để đi vào một khoảng thời gian khác - nơi những câu chuyện của hơn một thế kỷ trước vẫn còn hiện diện.

Trước khi bước vào Khu di tích lăng mộ Nguyễn Đình Chiểu, điều đầu tiên khiến du khách ấn tượng chính là cổng tam quan. Sở hữu phong cách truyền thống nên cổng có hình dáng khá quen thuộc với 2 mái chồng, ngói lợp âm dương màu đỏ gạch trông vô cùng hoài cổ, trên những bao lam, nóc, xà và xiên đều được phủ lên những chi tiết hoa văn, ước lệ. Cột trụ 2 bên của cổng tam quan vững chắc, được sơn màu đỏ son hút mắt.

Nhà bia chính là điểm nhấn mới được thêm thắt để hệ thống kiến trúc nơi đây thêm đa dạng, phong phú. Nhà bia tuy mới được xây dựng nhưng để thống nhất thì vẫn mang kiến trúc truyền thống, cao khoảng 12m với 2 tầng mái. Tường ngoài trang trí những đường nét hoa lá tinh xảo, còn bên trong đắp nổi tứ linh, ngoài ra còn thể hiện biểu tượng bút lông trên đỉnh mái. Tại giữa nhà chính là tấm bia bằng đá có kích thước khoảng tầm 2,65m x 2,7m x 1,8m được xem là điểm nhấn mà bạn không thể bỏ qua khi đến đây. Mặt trước là bài văn ca ngợi công đức của ông Nguyễn Đình Chiểu và phía sau tóm tắt tiểu sử của người.

Đứng trước khu mộ, du khách bỗng thấy lòng mình chùng xuống. Cụ Nguyễn Đình Chiểu không chỉ là một nhà thơ lớn mà còn là một biểu tượng về khí tiết, lòng yêu nước và đạo nghĩa của người trí thức Nam Bộ. Dù cuộc đời gặp nhiều mất mát, đặc biệt là khi đôi mắt không còn nhìn thấy ánh sáng, cụ vẫn lựa chọn sống một cuộc đời hữu ích cho quê hương, dùng ngòi bút và nhân cách của mình để bênh vực điều đúng, ca ngợi nghĩa khí và khơi dậy lòng yêu nước.

Khu di tích hiện có các hạng mục như cổng tam quan, nhà bia, đền thờ và khu mộ; toàn bộ không gian được quy hoạch trang nghiêm, xanh mát.

Du khách chậm rãi thắp một nén nhang. Trong khoảnh khắc ấy, chuyến tham quan không còn đơn thuần là một chuyến du lịch. Du khách cảm nhận rõ hơn giá trị của hai chữ “đạo nghĩa” - điều mà cụ Đồ Chiểu đã gửi gắm qua cuộc đời và tác phẩm của mình.

Rời khu mộ, có lẽ điều khiến một người du khách nhớ nhất về nơi này không phải là những công trình lớn, mà là cảm giác bình yên và sự kính trọng tự nhiên nảy sinh trong lòng. Nơi đây khiến người ta hiểu rằng một con người có thể rời khỏi cuộc đời, nhưng tư tưởng, nhân cách và những giá trị tốt đẹp mà họ để lại vẫn có thể sống mãi với thời gian.

Về nơi người nữ anh hùng “còn cái lai quần cũng đánh”

Điểm đến tiếp theo trong hành trình là Khu tưởng niệm Nữ Anh hùng Nguyễn Thị Út - Út Tịch, tại ấp Ngọc Hồ, xã Tam Ngãi. Khu tưởng niệm có diện tích khoảng 1,4 ha, các hạng mục công trình chính là Cổng tam quan, nhà dừng chân, khu tưởng niệm, khu trưng bày - truyền thống, khu hội thảo, chiếu phim, dịch vụ lưu niệm, tượng nữ Anh hùng Nguyễn Thị Út và các công trình phục vụ khách tham quan.

Khi du khách bước chân vào khu tưởng niệm, sự trang trọng bao trùm. Và ở vị trí trung tâm, tượng đài nữ anh hùng lực lượng vũ trang Nguyễn Thị Út hiện lên sừng sững. Ánh mắt bà nhìn xa xăm, dáng vẻ hiên ngang, tay như vẫn còn nắm chặt tay súng. Trong khoảnh khắc ấy, tôi cảm nhận được một nguồn sức mạnh lan tỏa, một biểu tượng bất khuất của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Khu tưởng niệm này, khánh thành năm 2016 sau hai năm xây dựng, không chỉ là nơi để tưởng nhớ, mà còn là một trang sử sống động cho những thế hệ sau này.

Bước vào khu trưng bày, du khách nhìn những hình ảnh, tư liệu về cuộc đời bà. Đó không phải câu chuyện của một nhân vật xa lạ được đặt trên những trang sách lịch sử, mà là câu chuyện của một người phụ nữ sinh ra từ làng quê, có gia đình, có những lo toan rất đời thường nhưng khi quê hương bị xâm lăng, bà đã đứng lên chiến đấu.

Câu nói “còn cái lai quần cũng đánh” từ lâu đã trở thành hình ảnh biểu tượng về tinh thần chiến đấu của Út Tịch. Khi du khách đứng trước tượng nữ Anh hùng Nguyễn Thị Út, hình ảnh người phụ nữ Nam Bộ hiện lên vừa gần gũi vừa mạnh mẽ, đã góp phần làm nên chiều sâu của lịch sử Việt Nam - một lịch sử không chỉ được viết bởi những chiến công lớn, mà còn được tạo nên từ vô số con người bình dị biết đứng lên bảo vệ quê hương.

Một ngày tham quan ba khu lưu niệm, du khách sẽ nhận ra mỗi nơi mang một sắc thái riêng. Khu tưởng niệm vì thế không chỉ là nơi để “xem” lịch sử. Đây là nơi để cảm nhận lịch sử bằng trái tim.

Cụ Nguyễn Đình Chiểu là hình ảnh của một trí thức giữ trọn khí tiết, lấy văn chương và đạo nghĩa để phụng sự quê hương.

Nữ anh hùng Nguyễn Thị Út – Út Tịch là hình ảnh tiêu biểu của người phụ nữ Nam Bộ trong kháng chiến: mộc mạc, kiên cường, giàu lòng yêu nước và mang trong mình ý chí chiến đấu, tinh thần hy sinh vì quê hương, đất nước.

Mỗi nhân vật là một biểu tượng, một cuộc đời và một cách cống hiến khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở lòng yêu nước, tình yêu quê hương và sự cống hiến cao cả cho dân tộc. Những đóng góp ấy đã trở thành những giá trị lịch sử, văn hóa được các thế hệ hôm nay trân trọng và ghi nhớ.

Rời khu lưu niệm khi nắng chiều đã dịu, du khách mang theo một cảm giác rất khác với lúc bắt đầu chuyến đi. Vĩnh Long trong mắt du khách hôm ấy không chỉ có những dòng sông, vườn cây, những món ăn dân dã hay những làng quê xanh mát. Vĩnh Long còn có một chiều sâu văn hóa được tạo nên từ ký ức, từ những con người đã làm nên lịch sử.

Một ngày về Vĩnh Long, vì thế, không chỉ là một ngày đi tham quan.

Đó là một ngày trở về với cội nguồn.

Trở về để biết mình đang đứng trên một vùng đất như thế nào. Trở về để hiểu hơn những hy sinh của cha ông. Và quan trọng nhất, trở về để biết trân trọng hơn cuộc sống bình yên hôm nay.

Những khu lưu niệm ấy sẽ còn đón rất nhiều thế hệ du khách. Những bước chân hôm nay có thể chỉ là một chuyến tham quan, nhưng với một người trẻ, một học sinh hay một du khách lần đầu đến Vĩnh Long, đó có thể là khoảnh khắc lịch sử trở nên gần gũi hơn bao giờ hết.

Và khi rời đi, trong lòng mỗi người có lẽ sẽ còn vang lên một lời nhắc giản dị.

Tác giả: Yêm Nguyễn

 

Tham khảo tài liệu:

- https://vr360.com.vn/projects/khu-luu-niem-nguyen-thi-dinh

- https://mttq.vinhlong.gov.vn/noi-dung/tai-lieu-tuyen-truyen-ky-niem-200-nam-ngay-sinh-danh-nhan-nguyen-dinh-chieu.html

- https://baotintuc.vn/van-hoa/khu-luu-niem-nu-tuong-nguyen-thi-dinh-dia-chi-do-giao-duc-truyen-thong-yeu-nuoc-20250313104453531.htm

- https://thamhiemmekong.com/thong-tin-du-lich-mien-tay/hanh-trinh-ve-nguon-khu-tuong-niem-nu-anh-hung-nguyen-thi-ut.html

Food

Attractions