ĐỂ VĂN HOÁ LAN TOẢ ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC VĨNH LONG

14/09/2025

Kỳ 1: Đưa sản phẩm văn hoá vào du lịch

Vĩnh Long nằm ở vị trí trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long, với lợi thế tài nguyên tự nhiên trù phú, cây trái bốn mùa xum xuê, con người thân thiện, mến khách, lịch sử lâu đời, truyền thống văn hóa Nam bộ đậm nét, tạo nên sự đa dạng về tiềm năng du lịch hấp dẫn du khách. Với hệ thống khoảng 1.000 di tích, 19 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, gần 170 di tích đã được xếp hạng (trong đó có 02 tích quốc gia đặc biệt, 13 di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia). Đặc biệt, Vĩnh Long đang là địa phương giao thoa giữa 03 dân tộc Kinh - Khmer - Hoa, nơi hội tụ những giá trị văn hóa phong phú, giàu bản sắc truyền thống, từ đó tạo sức hút mạnh mẽ đối với du khách trong và ngoài nước.

Tôn vinh lễ hội và đưa vào hoạt động du lịch

Hằng năm, tỉnh Vĩnh Long có gần 100 lễ hội truyền thống lớn, nhỏ được tổ chức, mỗi lễ hội đều mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc như: Lễ hội Truyền thống cách mạng (17/01), Lễ hội Nghinh Ông Bình Thắng, Ngày hội Truyền thống Văn hoá (01/7), Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn, Lễ Cúng Miễu, lễ hội Kỳ Yên, Ngày hội Văn hóa - Thể thao đồng bào Khmer, Lễ Chol Chnam Thmay, Lễ Ok Om Bok, Lễ hội Nguyên Tiêu Thắng hội, … Đây là dịp để người dân bày tỏ lòng tôn kính tổ tiên, sinh hoạt văn hóa tâm linh, cầu mong may mắn. Ngoài ra là cơ hội để giới thiệu vẻ đẹp văn hóa Khmer đến với du khách, quảng bá văn hóa địa phương tới du khách trong và ngoài nước.

Lễ hội Truyền thống cách mạng (17/01) tại Vĩnh Long nhằm kỷ niệm chiến tích lẫy lừng, chiến thắng vẻ vang của phong trào Đồng Khởi mang ý nghĩa lớn vào thập niên 60 của thế kỷ XX. Sự kiện Đồng Khởi ngày 17 tháng 01 năm 1960 được tổ chức hằng năm tại Di tích quốc gia đặc biệt Di tích Đồng Khởi vào ngày 17 tháng 01 tại xã Định Thủy, huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre (nay là xã Đồng Khởi, tỉnh Vĩnh Long). Ghi nhận tầm vóc và giá trị to lớn ấy, vào ngày 27/11/2024, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long đã ký Quyết định số 1478/QĐ-TTg, chính thức công nhận ngày 17-01 hàng năm là “Ngày truyền thống tỉnh Bến Tre”. Lễ hội được tổ chức thường niên, là một ngày hội lớn, niềm tự hào của người dân Vĩnh Long, nhằm tuyên truyền, học tập, kế thừa những giá trị của thế hệ trước, góp phần tích cực vào việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc truyền thống, tạo nên nét sinh hoạt lành mạnh cho người dân địa phương và giới thiệu đến du khách trong và ngoài tỉnh về giá trị ý nghĩa lịch sử của vùng đất tươi đẹp này.

Di tích quốc gia đặc biệt Đồng Khởi Bến Tre (Ảnh: B.T XTDL)

Lễ hội Ok-Om-Bok của đồng bào Khmer tỉnh Trà Vinh là một trong những di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch công nhận vào ngày 06/11/2014. Lễ hội Ok-Om-Bok còn gọi là lễ cúng trăng, đây một trong 3 lễ chính hàng năm của đồng bào người Khmer (Sêne Đolta, Ok-Om-Bok và Chôl-Chnam-Thmây) được tổ chức vào ngày rằm tháng 10 âm lịch hàng năm, thời điểm vừa kết thúc vụ lúa mùa. Lễ cúng trăng thường được tổ chức tại phum sóc, ở sân chùa hay khuôn viên nhà. Đồng bào Khmer cúng tạ ơn thần mặt trăng trong năm đã cho mưa thuận gió hòa, giúp mùa màng bội thu và cầu cho năm tới, thời tiết được thuận lợi, giúp người dân trúng mùa, no đủ…Trong những ngày diễn ra lễ hội, tỉnh Vĩnh Long còn tổ chức nhiều hoạt động thể thao, vui chơi, giải trí như đua ghe ngo, đánh bóng chuyền, các trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, hội chợ thương mại, …

Lễ hội Ok Om Bok (Ảnh: https://dulichtravinh.com.vn/)

Nguyên Tiêu thắng hội hay Lễ hội cúng Ông Bảo là một lễ hội dân gian truyền thống tiêu biểu của cộng đồng người Hoa trên đất Vĩnh Long được tổ chức tại Phước Thắng cung (chùa Ông Bảo) xã Trà Cú vào dịp Rằm tháng Giêng âm lịch hằng năm. Lễ hội thu hút rất du khách trong và ngoài tỉnh về tham dự. Ngoài những nghi thức truyền thống trong sinh hoạt văn hóa của người Hoa, lễ hội còn có các hoạt động đặc sắc khác như múa lân sư rồng, trình diễn hóa trang âm binh thiên tướng và đội hát sẽ hóa trang thành bát tiên hóa hải, cho người dân… Đặc biệt vào đúng đêm Rằm sẽ diễn ra Lễ Nghinh thần - cuộc diễu hành đưa các vị Thần dạo quanh xã Đại An vào đúng lúc trăng lên, cùng với đội đèn lồng 12 con giáp, năm của linh vật nào thì linh vật đó dẫn đầu, đội đèn lồng bát tiên hóa hải, đội cờ hiệu, đội đèn ông sao tạo nên không khí lễ hội vui tươi, náo nhiệt phục vụ cho người dân và du khách tìm hiểu.

Đưa di sản văn hoá đến gần hơn với du khách

Tối ngày 31/8/2025, tại phường Bến Tre, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long tổ chức Lễ công bố đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Nghệ thuật trình diễn dân gian Nói thơ Vân Tiên tỉnh Bến Tre” và đón bằng chứng nhận của Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Loại hình trình diễn dân gian Nói thơ Vân Tiên gắn với tên và nội dung truyện thơ Nôm nổi tiếng của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu là Lục Vân Tiên, phổ biến thơ văn yêu nước, thể hiện tinh thần đấu tranh không khuất phục cường quyền, đem trí tài phụng sự đất nước và nhu cầu truyền bá đạo lý, tôn vinh phẩm hạnh con người Việt Nam.

Loại hình nghệ thuật truyền thống đặc sắc hát Sắc Bùa Phú Lễ ra đời vào thế kỷ thứ XVIII, đã được Bộ VHTTDL công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia vào ngày 23/01/2017. Đây được xem là điểm nhấn chính cần được gìn giữ, bảo tồn và lan toả đến du khách khi có dịp đặt chân đến vùng đất giàu truyền thống văn hóa.

Hát Bội đến với vùng đất phương Nam từ thuở cha ông bắt đầu khai mở vùng đất này và được coi là một loại hình sân khấu xuất hiện sớm nhất ở Nam Bộ. Ở Vĩnh Long khoảng cuối thế kỷ XIX đến thế kỷ XX, có rất nhiều đoàn Hát Bội, gánh Hát Bội nổi tiếng và lưu diễn khắp vùng, là giai đoạn cực thịnh về loại hình nghệ thuật này. Các tuồng diễn thường là tuồng lịch sử, tuồng dã sử góp phần nhắc nhở người đời sau về lịch sử dân tộc, đề cao những tấm gương sáng của các vị anh hùng, đề cao nhân - nghĩa - lễ - trí - tín và đạo lý làm người.

Hát Bội được xem là một trong những loại hình nghệ thuật mang văn hoá Nam bộ rõ nét nhất, gắn liền với tín ngưỡng Thành hoàng Bổn cảnh. Ở Nam Bộ, Hát Bội đi vào lễ hội dân gian, thường được biểu diễn tại kỳ lễ hội Thượng điền và Hạ điền. Ngày 21/02/2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 385/QĐ-BVHTTDL về việc công bố danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, theo đó nghệ thuật trình diễn dân gian nghệ thuật Hát Bội tỉnh Vĩnh Long được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, góp phần làm cho văn hóa Vĩnh Long thêm bản sắc và hội nhập. Chính vì thế, sản phẩm “Đốt đuốc lá dừa đi xem hát bội” đang được khai thác tốt, đây là sản phẩm du lịch mới lạ, tạo ra trong không gian văn hóa đình làng Nam bộ khiến nhiều du khách tò mò thích thú trải nghiệm, tìm lại giá trị văn hóa giá trị nghệ thuật trong không gian văn hóa đình làng Nam bộ xưa, cũng là cơ hội cho giới trẻ hôm nay ít nhiều biết được những giá trị di sản văn hóa mà ông cha ta đã để lại, nhớ về một thời các bậc tiền nhân đi mở cõi. Đối với những người trẻ là một một sự trải nghiệm quý giá để học hỏi, mở mang kiến thức.

Hiện nay, các chùa Phật giáo Nam tông Khmer và các công trình văn hóa của cộng đồng dân tộc Hoa, các nghi lễ truyền thống tại các cơ sở tín ngưỡng như đình, chùa, miếu được bảo tồn nguyên vẹn và phản ánh đậm nét bản sắc văn hóa dân tộc. Văn hóa Khmer từ lâu đã trở thành một phần không thể tách rời của bản sắc vùng đất Vĩnh Long, với sự độc đáo và giá trị văn hóa sâu sắc, đây chính là nguồn tài nguyên quý báu để phát triển loại hình du lịch văn hóa, định hướng sản phẩm độc đáo hướng đến du khách thích tìm hiểu về cội nguồn dân tộc và nghệ thuật. Các công trình chùa Khmer, với lối kiến trúc rực rỡ, hoa văn tinh xảo là minh chứng sống động cho sự phong phú của văn hóa Khmer, thể hiện niềm tin và sinh hoạt cộng đồng của người dân nơi đây. Ẩm thực Khmer cũng tạo nên điểm nhấn về trải nghiệm du lịch. Những món ăn đặc trưng như cốm dẹp, bánh tét, bánh bò nướng, rượu quách,… phản ánh hương vị độc đáo, đậm chất miền Tây, gắn liền với đời sống thường nhật của người dân Khmer.

Cốm dẹp (Ảnh: dulichtravinh.com.vn)

Du lịch Văn hoá - Hướng đi bền vững trong tương lai

Việc khai thác văn hóa trong phát triển du lịch, không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống. Các hoạt động du lịch đã tạo cơ hội cho người dân địa phương tăng thêm thu nhập, cải thiện đời sống, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa cho thế hệ mai sau. Ngoài ra, văn hoá còn tạo ra sự khác biệt cho sản phẩm du lịch Vĩnh Long, giúp tỉnh định vị rõ nét hơn trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Vào ngày 04/9/2025 vừa qua, Du lịch Vĩnh Long đã Hội chợ Du lịch Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 19 năm 2025, ngoài quảng bá hình ảnh Đất và Người Vĩnh Long đến với người mua quốc tế, du khách trong và ngoài nước. Đồng thời, tại sân khấu của sự kiện này, tỉnh Vĩnh Long đã mang đến chương trình biểu diễn Nghệ thuật Khmer với chủ đề “Ok Om Bok quê tôi”, nhằm quảng bá hình ảnh văn hóa - du lịch của tỉnh nhà với du khách trong và ngoài nước, giữ gìn, phát huy nghệ thuật múa Khmer và góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa của dân tộc. Các tiết mục văn nghệ Khmer bao gồm: Múa dân gian Khmer "Moha Om Bok - Lúa mới làm cốm dẹp", hoạt cảnh Lễ cúng trăng, ca múa " Hát múa dưới Ánh trăng", ca múa Ok Om Bok, múa dân gian Khmer "Louy Pro Teap - Hoa đăng đêm trăng". Đây là hoạt động tạo điểm nhấn chính, lan toả được văn hoá giàu bản sắc truyền thống.

Chương trình biểu diễn Nghệ thuật Khmer tại Hội chợ Du lịch Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 19 năm 2025 (Ảnh: Sưu tầm)

Có thể nói, nếu kết hợp văn hóa vào trong hoạt động du lịch phù hợp thì đây chính là nền tảng vững chắc góp phần quan trọng thúc đẩy sự phát triển toàn diện trên các lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội của tỉnh. Khai thác và phát huy giá trị văn hóa truyền thống đã góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa độc đáo, tạo ra những sản phẩm du lịch hấp dẫn, thu hút du khách và nâng cao giá trị kinh tế cho các sản phẩm đặc trưng của địa phương, là hướng đi bền vững trong tương lai./.

Trong 8 tháng của năm 2025, tổng lượng khách đến tham quan các điểm du lịch trên địa bàn tỉnh đạt hơn 857.150 lượt du khách, trong đó lượng khách quốc tế khoảng đạt 120.000 lượt. Riêng dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 (từ ngày 30/8 - 2/9), Vĩnh Long đón hơn 176.400 lượt khách du lịch. Tổng doanh thu du lịch đạt trên 173 tỷ đồng.

Bài,ảnh: Bảo Trâm

Food

Attractions