Vĩnh Long bảo tồn văn hóa Khmer - phát triển du lịch bền vững

02/02/2026

Vĩnh Long - vùng đất hiền hòa nơi hạ lưu sông Tiền, sông Hậu, không chỉ hấp dẫn du khách bởi miệt vườn trù phú, mà còn bởi chiều sâu văn hóa Khmer được gìn giữ bền bỉ qua nhiều thế hệ. Trong chiến lược phát triển hôm nay, Vĩnh Long đã lựa chọn một hướng đi rõ ràng: lấy con người làm trung tâm, lấy bảo tồn văn hóa Khmer làm nền tảng, để từ đó phát triển du lịch theo hướng bền vững, có trách nhiệm và giàu bản sắc.

Đội văn nghệ của nhà Văn hóa cộng đồng Ao Bà Om

Người Khmer ở Vĩnh Long gắn bó lâu đời với vùng đất này, tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc thể hiện qua kiến trúc chùa chiền, lễ hội truyền thống, nghệ thuật trình diễn và nghề thủ công dân gian. Những giá trị ấy không chỉ tồn tại như ký ức, mà vẫn đang sống động trong đời sống cộng đồng, đặc biệt tại các ngôi chùa Khmer - nơi vừa là không gian tâm linh, vừa là trung tâm sinh hoạt văn hóa của phum sóc.

Xác định con người là yếu tố then chốt trong bảo tồn di sản, những năm qua, tỉnh Vĩnh Long đã triển khai một cách bài bản công tác truyền dạy và bồi dưỡng văn hóa phi vật thể. Toàn tỉnh đã tổ chức 55 lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, tập trung vào các loại hình nghệ thuật truyền thống đặc trưng của đồng bào Khmer. Những làn điệu Chầm Riêng Cha Pây, các điệu múa Rô băm, múa dân gian Khmer, hát dân ca, nhạc ngũ âm, cùng các kỹ thuật thủ công như đan đát tre nứa, dệt chiếu, làm mão - mặt nạ… đều được truyền dạy một cách hệ thống, bài bản và có chiều sâu.

Chùa Phù Ly có nét cổ kính đặc trưng của dân tộc Khmer

Điều đáng quý là các lớp truyền dạy này không mang tính hình thức, mà được tổ chức gắn chặt với cộng đồng. Nghệ nhân truyền nghề ngay tại chùa, tại phum sóc; người học là thanh thiếu niên Khmer, những chủ thể kế tục văn hóa. Nhờ đó, di sản không bị “bảo tàng hóa”, mà tiếp tục được nuôi dưỡng trong chính đời sống thường nhật.

Hiện nay, Vĩnh Long duy trì 256 câu lạc bộ văn hóa dân gian, phần lớn sinh hoạt tại các chùa Khmer. Đây chính là những “tế bào sống” của văn hóa truyền thống - nơi diễn ra tập luyện nghệ thuật, trao truyền tri thức dân gian, kết nối các thế hệ. Đội ngũ nòng cốt giữ gìn di sản gồm 06 nghệ nhân ưu tú là người dân tộc thiểu số đang trực tiếp tham gia truyền dạy văn hóa phi vật thể cho thế hệ trẻ (trong tổng số 08 nghệ nhân ưu tú, có 02 người đã qua đời). Mỗi nghệ nhân không chỉ là người biểu diễn, mà còn là “người giữ lửa”, mang theo ký ức, kỹ năng và tinh thần văn hóa của cộng đồng.

Chính từ nền tảng bảo tồn vững chắc ấy, Vĩnh Long từng bước hình thành mô hình du lịch văn hóa Khmer theo hướng bền vững. Du khách đến đây không chỉ tham quan chùa chiền, xem biểu diễn nghệ thuật, mà còn được tiếp cận văn hóa Khmer bằng trải nghiệm chân thực: lắng nghe câu chuyện từ nghệ nhân, tìm hiểu ý nghĩa từng điệu múa, từng nhạc cụ, từng chiếc mặt nạ; cảm nhận nhịp sống chậm rãi, hiền hòa của phum sóc ven sông.

Du lịch ở Vĩnh Long không khai thác văn hóa Khmer theo kiểu phô diễn hay thương mại hóa. Ngược lại, tỉnh chủ trương giữ gìn sự trang nghiêm của không gian tín ngưỡng, tôn trọng nghi lễ truyền thống, để du khách tham gia với tâm thế học hỏi và sẻ chia. Chính sự tiết chế ấy tạo nên giá trị khác biệt: một điểm đến không ồn ào nhưng sâu lắng, không hào nhoáng nhưng bền bỉ trong ký ức người đi.

Những con số về lớp truyền dạy, câu lạc bộ, nghệ nhân ưu tú không chỉ phản ánh nỗ lực quản lý, mà còn là minh chứng cho cam kết lâu dài của Vĩnh Long trong việc gìn giữ “mạch nguồn” văn hóa Khmer. Đó là nền tảng quan trọng để xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong thời kỳ mới, đồng thời mở ra hướng phát triển du lịch có chiều sâu, hài hòa giữa kinh tế văn hóa du lịch cộng đồng.

Vĩnh Long hôm nay không chỉ mời gọi du khách đến tham quan, mà mời gọi họ lắng nghe, thấu hiểu và đồng cảm. Bởi khi văn hóa được gìn giữ bằng con người, và du lịch được phát triển bằng sự tôn trọng, thì mỗi hành trình đến Vĩnh Long sẽ không chỉ là một chuyến đi, mà là một cuộc gặp gỡ với một nền văn hóa sống - bền bỉ, nhân văn và đầy sức lan tỏa.

Tin, bài: Hoan Nguyễn

Ẩm thực

Địa điểm