Nét văn hóa của dân tộc Hoa tại khu Trung tâm hành chính tỉnh Vĩnh Long - Hành trình từ văn hoá đến ẩm thực

14/08/2026

Giữa dòng chảy văn hoá đa sắc của vùng đất Vĩnh Long hiền hoà, cộng đồng dân tộc Hoa đã để lại nhiều dấu ấn đặc sắc, góp phần tạo nên bản sắc văn hoá đặc trưng gắn liền với người dân miền Tây Nam Bộ. Từ những lễ hội truyền thống, tín ngưỡng thờ tự ở những ngôi miếu cổ, nếp sống trọn vẹn nghĩa tình cho đến nghệ thuật ẩm thực tinh tế, người Hoa không chỉ gìn giữ cội nguồn văn hoá của mình mà còn hoà quyện vào văn hoá bản địa, tạo nên không gian giao thoa độc đáo và hấp dẫn du khách trong chuyến hành trình khám phá vùng đất bên dòng Cổ Chiên.

 Trải qua nhiều thế hệ, dân tộc Hoa đã chọn Vĩnh Long là một trong những khu vực ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long làm nơi an cư và lập nghiệp. Họ tập trung sinh sống ở khu vực Trung tâm hành chính tỉnh Vĩnh Long và một số địa phương lân cận, chủ yếu phát triển nghề buôn bán, thủ công và dịch vụ. Cùng với quá trình phát triển kinh tế, cộng động người Hoa luôn gìn giữ những giá trị truyền thống thống qua các thiết chế tín ngưỡng, lễ hội và phong tục tập quán được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Thất Phủ Miếu (Hội Quán Phúc Kiến) ở Vĩnh Long vào  ngày 25/01/1994 đã được Bộ Văn hóa -Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia (Ảnh: Nguồn Crystal Bay Việt Nam)

Điểm nhấn tinh thần nổi bật nhất của cộng đồng dân tộc Hoa sinh sống tại khu vực Trung tâm hành chính tỉnh Vĩnh Long chính là Thất Phủ Miếu, hay còn được người dân địa phương quen gọi là Chùa Ông, được hình thành từ thời Triều Nguyễn. Ngôi miếu là nơi cộng đồng người Hoa thuộc bảy phủ của các tỉnh Phúc Kiến, Quảng Đông, Hải Nam… cùng chung tay xây dựng. Đây không chỉ là nơi thờ Quan Thánh Đế Quân - biểu tượng của lòng chính trực, trung nghĩa trong tín ngưỡng thờ tự của văn hoá Á Đông, Thất Phủ Miếu còn là trung tâm sinh hoạt văn hoá và tâm linh của cộng đồng dân tộc Hoa ở khu vực này trong suốt trăm năm qua.

Kiến trúc ở Thất Phủ Miếu mang đậm phong cách truyền thống Trung Hoa với mái ngói âm dương cùng hệ thống phù điêu gốm sứ, tượng linh vật và những bức hoành phi, câu đối được chạm khắc tinh xảo. Với không gian linh thiêng cùng hương trầm lan toả tạo nên nét đẹp linh thiêng và cổ kính giữa lòng đô thị, thu hút không chỉ cộng đồng dân tộc Hoa mà còn đông đảo người Việt đến dâng hương cầu bình an, tài lộc vào các dịp đầu năm hoặc các ngày lễ lớn. Nơi đây là minh chứng sinh động cho quá trình giao lưu, hội nhập và hoà hợp văn hoá giữa các cộng đồng dân tộc sinh sống tại vùng đất Vĩnh Long.

Bên cạnh Thất Phủ Miếu, cộng đồng dân tộc Hoa vẫn gìn giữ nét văn hoá thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, Phước Đức Chính Thần, Quan Âm và các vị thần bảo hộ trong nghề nghiệp hay việc kinh doanh ngay trong không gian gia đình hoặc tại các ngôi miếu cổ, hội quán như: Miếu Bà Thiên Hậu, Minh Hương Hội Quán,…góp phần gìn giữ và tôn vinh những giá trị truyền thống, tấm lòng hiếu kính và sự đoàn kết cộng đồng cùng niềm tin hướng thiện.Vào những ngày lễ như: Tết Nguyên đán, Nguyên Tiêu, lễ vía Quan Công hay lễ Vu Lan đều được tổ chức trang trọng với các nghi thức dâng hương, cúng lễ, múa lân  sư  rồng, tạo nên bầu không khí rộn ràng, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa địa phương.

Miếu bà Thiên Hậu - Một trong điểm đến tâm linh mang tín ngưỡng thờ tự của người Hoa (Ảnh: Quỳnh Như)

Nếu tín ngưỡng thờ tự là linh hồn của văn hoá thì ẩm thực chính là cầu nối đưa du khách đến gần hơn với đời sống của người dân. Những món ăn mang hương vị và phong cách riêng của người Hoa đã trở thành một phần quen thuộc trong bức tranh ẩm thực của người dân Vĩnh Long, vừa gìn giữ giá trị truyền thống, vừa chứng minh việc hoà nhập trao đổi văn hoá giữa các cộng đồng dân cư.

Dọc các tuyến phố của khu vực Trung tâm hành chính tỉnh Vĩnh Long, du khách sẽ dễ dàng bắt gặp các quán ăn gia truyền hay nhà hàng phục vụ các món ăn mang đậm phong cách ẩm thực người Hoa như: Mì vịt tiềm, hủ tiếu sa tế, há cảo, xíu mại, hoành thánh, vịt quay,…những món ăn điều được chế biến một cách công phu và tỉ mỉ, bên cạnh việc điều chỉnh hương vị phù hợp với khẩu vị của người dân miền Tây Nam Bộ, các món ăn dân tộc Hoa đều được giữ gìn công thức và hương liệu truyền thống làm nên nét đặc trưng riêng biệt trong bản đồ ẩm thực của Việt Nam.

Trong số những món ăn mang ý nghĩa truyền thống, thì bánh Bá Trạng được xem là một nét văn hoá đặc sắc của dân tộc Hoa không thể bỏ qua, bánh được gói bằng nếp bọc bên trong là 7 loại nhân với ý nghĩa tưởng nhớ các bậc hiền tài, cầu một năm sung túc và gắn kết các thành viên trong gia đình, đây là món ăn không thể thiếu vào các dịp Tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch). Ngày nay, một số cơ sở sản xuất bánh Bá Trạng nổi tiếng ở khu vực Trung tâm hành chính tỉnh Vĩnh Long vẫn tiếp tục duy trì, trở thành món quà ẩm thực được du khách tìm mua khi có dịp ghé thăm vùng đất này.

Bánh Bá Trạng - Món ăn không thể thiếu của người Hoa vào dịp Tết Đoan Ngọ (Ảnh: Quỳnh Như)

Sự hiện diện của cộng đồng dân tộc Hoa không chỉ góp phần làm nên diện mạo văn hoá của mảnh đất Vĩnh Long mà còn tạo nên những giá trị di sản sống vẫn đang được giữ gìn và tiếp nối. Từ những mái miếu rêu phong, tiếng chuông ngân trong khói hương trầm cho đến hương vị thơm ngon của những món ăn truyền thống, tất cả đã dệt nên những mảng màu độc đáo trong bức tranh văn hoá đa sắc ở Vĩnh Long - nơi những giá trị văn hoá vẫn bền bỉ lan toả cùng nhịp sống đô thị hiện đại./.

                                                                                      Tác giả: Quỳnh Như

Một số quán ăn mang phong cách người Hoa ở Vĩnh Long:

- Tiệm ăn Đồng Khánh: 49B Đường 2/9, phường Long Châu, tỉnh Vĩnh Long.

- Quán ăn Tài Có: 67/16A, Phạm Thái Bường, phường Phước Hậu, tỉnh Vĩnh Long;

- Vĩnh Xương Mì Gia: 68 Ba Mươi Tháng Tư, phường Long Châu, tỉnh Vĩnh Long;

- Nhà hàng Zen Lotus: Phạm Thái Bường, phường Long Châu, tỉnh Vĩnh Long;

- Mèo ú Kitchen: 60/11B, Mậu Thân, phường Phước Hậu, tỉnh Vĩnh Long.

Ẩm thực

Địa điểm